Lundahl Shorty ( story or naughty ! )

Een uitgangstrafo kiezen

door Bill May

De doorsnee audiofiel mag van geluk spreken als hij twee of drie
uitgangstrafo's kan beluisteren alvorens een keuze te maken.
Het kost hem waarschijnlijk veel tijd en organisatie om ze te beluisteren.
Hoe maakt hij dan zijn keuze? Er zijn slechts drie manieren:
Het beluisteren van een voldoende aantal trafo's in gecontroleerde
omstandigheden, kopen volgens de metingen en kopen volgens aanbevelingen.
Een, twee of drie trafo's beluisteren is echt niet voldoende. Om de test enige
waarde te geven, moeten de trafo's in dezelfde of erop lijkende versterkers
gemonteerd zijn. Om een betekenisvolle keuze te kunnen maken moeten de trafo's
in een versterker gemonteerd zijn die gelijk is aan de versterker die men wil bouwen.

Hij kan de datasheets van de fabrikant bestuderen. Sommige fabrikanten liegen
of passen hun metingen zodanig aan dat ze niet relevant zijn voor een real-life
versterker. Dat is nog voor de hype begint. Degene die de hype leest kan makkelijk
misleid worden en denken dat er slechts een essentieel getal is voor een trafo.
Het kan de bandbreedte, weinig bassen of toelaatbaar vermogen zijn. Dit is
echter niet waar. Van elke trafo die goed klinkt zijn alle gewenste technische
kenmerken in balans. De prijs en de reputatie van de trafo zijn in de hype
inbegrepen. Dat maakt testen op zicht verdacht voor elke ingenieur.

Hij kan aanbevelingen vragen. Het probleem is dat degene die een bepaalde
trafo aanbeveelt waarschijnlijk enkel die trafo gehoord heeft, of misschien
een tweede, en mogelijk in niet geschikte versterkers. Of de aanbeveling
kan gebaseerd zijn op enkel de datasheets en de hype.

Uiteindelijk zijn het alleen de relevante, blinde luistertesten die tellen.

Dit is niet alleen van toepassing op de gemiddelde audiofiel, zelfs professionals kunnen erin trappen!

Hier volgt een voorbeeld van hoe metingen, hype en testen op zicht verschillende
resultaten kunnen produceren. Deze testen werden uitgevoerd om de uitgangstrafo's
die toegepast zouden worden in de Real McCoy Audio versterker van een Japanse
fabrikant, te kiezen. De fabrikant wou ons laten kiezen uit de zes meest dure Japanse
trafo's. De goedkoopste Tango, De Zweedse Lundahl, American Magnequests en
British AudioNote trafo's waren toegevoegd als statistieke sturing, en de merkloze,
ingeblikte Chinese en Russische open frame trafo's als placebo's.

De elektrische waarden zijn voor gewogen resultaten van metingen genomen in
schakelingen die geoptimaliseerd zijn voor de trafo's. Bij de testen op zicht werd
toegelaten dat luisteraars met kennis van zaken de trafo's zagen en dat hen de
relatieve prijs meegedeeld werd als ze er naar vroegen.

Ik heb een prijsschaal bijgevoegd, waarbij 1 duur is en 5 goedkoop. Bij de blinde
test wist niemand van het luisterpanel welke versterker er aan het spelen was.
De testen op zicht werden uitgevoerd na de blinde testen. Verschillende testen
werden herhaald met een ander luisterpanel om de resultaten te bevestigen.

Tabel opgemaakt in 12 pt Courier.

RATING ELECTRICAL LISTENING TEST LISTENING TEST
- MEASUREMENT SIGHTED BLIND
1 Tango 1 Tango 1 Lundahl 3
2 Lundahl 3 Tango 2 Nature Snd 1
3 Tamura 1 Tamura 1 Tango 2
4 Nature Snd 1 Nature Snd 1 Tamura 1
5 Nature Snd 2 Magnequest 1 Tango 1
6 Tamura 2 Nature Snd 2 Nature Snd 2
7 Tango 2 Lundahl 3 Audio N UK 4
8 Magnequest 1 Tamura 2 Tamura 2
9 Audio N UK 4 Audio N UK 4 Russian 4
10 Magnequest 2 Magnequest 2 Magnequest 1
11 Tango 3 Tango 3 Tango 3
12 Chinese 5 Russian 4 Chinese 5
13 Russian 4 Chinese 5 Magnequest 2

De kolom metingen bevat geen verrassingen. Bij meting bleek dat alle trafo's, met
uitzondering van de Russische, goede performers waren. Sommige audiofielen
bespotten het idee dat een aantal elektrische metingen met zekerheid het resultaat
kunnen voorspellen van smaaktesten. Dat is waar, maar als de verwachtingen een
beetje lager worden gehouden dan zullen correct gewogen metingen op zijn minst
componenten elimineren waar geen tijd meer aan verkwist moet worden. Dat bleek
hier het geval te zijn. Van de laatste 5 in de lijst met metingen is er slechts een trafo
die niet bij de laatste 5 zit van de blinde luistertest.

De blinde luistertest in de laatste kolom bevat verschillende verrassingen.
Een vergelijking met de metingen tabel toont aan dat de trafo's met de beste
meetwaarden niet altijd het beste klinkt.
Ook de prijsvergelijkingen tonen aan dat de meest dure transformatoren niet
altijd goed klinken, zelfs als ze van hetzelfde merk zijn.
De hoge waardering van de Russische trafo toont aan dat precisie niet zo
hoog gewaardeerd wordt onder de muzikaal onderlegden dan de ingenieurs
zouden willen. De Russische trafo steeg ver boven zijn metingen in de luistertest
omdat zijn onnauwkeurigheden aangenaam zijn om naar te luisteren in de
"presence range". Iemand uit het luisterpanel noteerde bij zijn opmerkingen:
"Who cares about accuracy when you can have ecstacy."

De kolom met de gegevens van de zichtbare luistertest toont het effect aan van
een merknaam, hype, en mogelijk ook het uiterlijk. Een vergelijking met de blinde
luistertest toont aan dat sommige reputaties verdient zijn, en sommige niet.
Dezelfde vergelijking toont aan dat een industrieel fysisch uiterlijk de waardering
voor de zichtbare test naar beneden haalt, zoals de Lundahl die uitzonderlijk goede
metingen geeft en in de blinde luistertest eerst stond. Op dezelfde manier kan hype
de zichtbare waardering van een trafo sterk overwaarderen, zoals bij de beide
Magnequests. Een vergelijking tussen de blinde en zichtbare waardering van de
Japanse trafo's is interessant. Die toont aan dat, zelfs waar het uiterlijk niet van
belang is en de reputatie verdient is, kennis van de relatieve prijs de waardering
kan vervormen.

De belangrijkste feiten die bij deze testen naar voor kwamen, in verband met het
kiezen van uitgangstrafo's voor luisterplezier en nauwkeurige weergave, zijn:

* Data sheet metingen en reputatie moeten op een andere manier aangeleverd
   worden om het luisterplezier te voorspellen
* Het voorzichtig beoordelen van de metingen aan de hand van ervaring gaat
   een beetje in de richting van een aanvankelijke ruwe selectie.
* Zichtbare luistertesten zijn teveel onderworpen aan de effekten van reputatie
   en hype om als voorspeller van luisterplezier te dienen.
* Blinde luistertesten bewijzen dat sommige reputaties verdiend zijn.
* Blinde luistertesten bewijzen dat een hoge reputatie verkregen door hype
   geen garantie is voor luisterplezier.
* Blinde luistertesten bewijzen dat een hoge prijs ook geen garantie is voor
   luisterplezier.
* Blinde luistertesten bewijzen dat een industriëel uiterlijk, als het uit het
   zicht wordt gehouden, geen barrière is voor luisterplezier.
* Blinde luistertesten bewijzen dat een bescheiden prijs ook geen barrière is voor
   luisterplezier.
* Succes bij blinde luistertesten niet altijd een garantie is voor een natuurgetrouwe
   weergave.
* Blinde luistertesten zouden daarom altijd gebruikt moeten worden, maar wel enkel
   in samenspraak met een zorgvuldige interpretatie van de metingen.

Toevallig, en na het bestuderen van onze resultaten, besloot de Japanse fabrikant om
te kiezen voor de medium geprijsde Tango vanwege geluids, marketing en financiële redenen.

Wijlen de heer Bill May was veertig jaar lang aktief in hoospanningsvoedingen. Als
levenslange buizen HiFi hobbyist was hij toen technisch directeur van Real McCoy
Audio, een ontwerp en prototype winkel.

(c) Copyright 1998 William May en Real McCoy Audio
Dit artikel mag zonder kosten gereproduceerd worden voor doe het zelf en amateur gebruik, zolang het het volledige artikel, inklusief het kopieerrecht bericht en deze toestemming volledig en onveranderd behouden blijft.

Heeft u vragen? Wilt u meer informatie? Mail ons: sales@diyparadiso.com