Luidspreker selektie, selektie van de behuizing, hoe de beste luidspreker bouwen

Luidspreker selektie
selektie van de behuizing
Hoe de beste luidspreker maken

Iedereen wil het beste. Dit is meestal het uitgangspunt in high end. Wat het zo interessant maakt is hoe we beslissen om het beste te krijgen. Het heeft mij 22 jaar gekost om dit uit te zoeken, en ik zal je de basis ingrediënten geven om dit te realiseren of je op zijn minst op weg te helpen. De complete plannen kan ik echter niet geven omdat ik er zelf een hoop tijd en geld heb ingestoken.

Een beetje geschiedenis:

Als we teruggaan naar de periode 1940-50 zien we dat hoornluidsprekers gemeengoed waren in dansplaatsen en theaters over de hele wereld. De reden hiervoor is duidelijk: efficientie, helderheid en een goede projectie van het geluid doorheen de plaats.
Echter, toen er versterkers kwamen die meer vermogen konden produceren bij een verhoogde efficientie werden buizenversterkers stilaan afgedankt. Met het vooruitzicht op lagere vervorming nam de populariteit van transistorversterkers toe, en grotendeels ook door de goedkopere productiekosten voor de fabrikanten.
Dit betekende eveneens de doodsteek voor de grote hoornsystemen omdat de dansplaatsen moesten bijblijven met de laatste ontwikkelingen. Voor public address (PA) is mobiliteit een sleutelwoord, zeker als je probeert om alles in een vrachtwagen te stoppen en zo min mogelijk personeel wil hebben. Dan kan je je geen grote zwaar hoorns permitteren. Merk op dat de laatste tijd, nu de digitale en THX certificaties de wereld beheersen, de dingen zo slecht geworden zijn als maar enigszins kan. Nu hangt men in plaatsen waar concerten gegeven worden geluidsarrays die door computers gestuurt worden om een zo constant en uniform mogelijke geluidsdruk te krijgen. Dit komt de concertbezoeker op de achterste rij wel ten goede, maar het geluid is nog slechter dan een gemiddeld hifi systeem. De magie van live dynamisch geluid is verdwenen.

Een paar feiten samen met het waarom om het contrast van mijn gedachten te onderstrepen

Buizenversterkers hebben nog nooit zo goed geklonken. Waarom?
Omdat de meeste onderdelen nog nooit zo goed gemaakt zijn als vandaag. Smoorspoelen, trafo's, allemaal gemaakt met zuurstofvrij koper. Magnetische kernen gemaakt van extreem uniform materiaal, weerstanden met lage ruis, hoge precisie en lage zelfinduktie.
Condensatoren zoals Black Gate, Elna cerafine en papier in olie types worden beter gemaakt dan ooit.

Luidspreker drivers zijn nog nooit zo goed gemaakt geweest. Waarom?
Vandaag de dag hebben we CNC machines, laser snijapparatuur, micrometer precisie, meetkamers en computers om al deze data te analyseren, lasmaterialen zoals nooit tevoren, en materialen die 20 jaar geleden nog niet bestonden.

Betere behuizingen voor luidsprekers. Waarom?
We hebben beter hout, beter dempingsmateriaal, betere lijmsoorten, we weten meer over resonantie en hebben beter materiaal om hout te bewerken dan ooit.

Waarom hebben we dan geen super klinkende systemen???
En waarom worden mensen opgewonden wanneer ze luisteren naar oude buizenapparatuur met een Lowther in een hoornbehuizing en een oude platenspeler (of een nieuwe)?

Het antwoord is belachelijk en vol met zelfcomplimentjes, maar het is mijn oprechte mening en het is niet mijn bedoeling om mensen te beledigen.

Het probleem is dat het meeste geluid (99%) dat door luidsprekers geproduceerd wordt vrij slecht klinkt, ongeacht of die luidsprekers door amateurs of doe het zelf zaken of grote doe het zelf bedrijven gemaakt worden. Allemaal hebben ze een of meerdere van de volgende fouten in zich:

Slecht gematchte drivers die niet samengaan
Goedkope filters Filter ontwerp
Proberen om indruk te maken (bassen of hoge tonen of beide gekanteld)
Midrange geluid
Reduceren naar belachelijke afmetingen om de echtgenote van de potentiele koper te behagen
Goedkope drivers
Kosten drukken op de verkeerde zaken

Met andere woorden: de 1% die de moeite is kan een goedkope luidspreker zijn met samengaande drivers in een grote, leleijke behuizing en met een eenvoudige filter van hogekwaliteit.

Wat is er mis met de Lowther?
Volgens mij is het de tijdsvertraging (waterval diagram) die verschrikkelijk is, maar hij klinkt vrij natuurlijk met een magere bass response.
Dit is logisch omdat, als je de hogere frequenties juist wil krijgen en een hoge gevoeligheid wil behouden, je het membraam en de spreekspoel zo licht mogelijk moet maken. De luchtspleet moet ook gereduceerd worden en de magnetische flux moet tot het maximum opgetrokken worden. Eigenlijk maak je dan een grote tweeter, maar omdat je ook wat bas wil hebben moet er ook wat lucht verplaatst worden en compressie zal het geluid smoren van zodra de spreekspoel teveel beweegt.
Dus heb je "hornloading" nodig voor de lage frequenties en dan kan je eindelijk genieten van het dynamische lage-midden tot hoge frequentie response. Het voordeel van geen filter te hebben is voor veel mensen aangenaam en klinkt voor de meesten ook beter. De resonanties van het membraam, dat niet goed gedempt is, ruineert het voor de helft.

We zijn er bijna:

Je eigen high end luidspreker bouwen: dilemma , dilemma ????,

Hornloaded, bass reflex, gesloten, compound, d'appolito, 2 weg, 3 weg, elektrostatisch, fullrange, een menging ervan?

En dan heb ik nog niet alle mogelijkheden opgesomt.

Begin je te begrijpen waarom het 22 jaar duurde?

De eerste hints die opdagen:

Het budget zal beslissen over de keuze, evenals je huisgenoten. De versterker zal een buizenversterker moeten zijn. Mijn voorkeur gaat uit naar: SE300/2A3 of PP KT88 of SE845

Speaker driver selection :

Ik lever Beyma, Thiel, Seas - Excell, Audax, Focal, Scan Speak, Visaton, Peerless, Morel en nog enkele anderen.
Na het uitproberen van verschillende luidspreker drivers merkte ik (en de helft van de wereld) op dat dit, zelfs indien de response grafiek vlak was, geen garantie was voor een goed geluid. Ik merkte ook op dat een papieren conus het altijd uitstekend deed, en dus zelden slecht waren. Daarom testte ik een paar luidsprekers van Audax en met de door hen gepubliceerde waterval diagrammen kwam ik tot de volgende conclusie: ze hebben identieke magneetkorf systemen zoals de HM reeks, maar met andere materialen voor de conus. De best klinkende was inderdaad degene met het zuiverste waterval diagram.

Een paar gouden tips:

Voor 13 tot 18 cm (5 tot 7 inch)

Audax HM reeks met GO membraam zijn uitstekend en goedkoop
Visaton heeft de WS13BF die ook uitstekend is
Peerless maakt een super bass-midrange HDS 182 en CSX 145-217-257 reeks
Scan Speak maakt ook enkele uitstekende woofers, maar zijn duur
Thiel heeft een juweeltje maar die is niet geschikt voor diepe bassen en is ook niet goedkoop

Tweeters:

Focal maakt enkele uitstekende low cost tweeters FC90 & 120
Peerless maakt de mooie en zeer goedkope WA10
Excell heeft een goede, alsook Scan Speak met hun D2905 tweeter
Scan Speak overall tweeters staan op gelijke voet met Thiel maar prijzig!!!
Thiel heeft de betere van allemaal met hun C2 12 en C2 44 midrange
Visaton maakt een mooie hoorn TL16H en een leuke bandtweeter MHT12
Audax heeft ook een leuke en goedkope TWO25MO tweeter
Morel maakt ook wel leuk materiaal, maar ik vind ze overroepen

Grote woofers:

Peerless is de koning met hun xls12 en xls10 als home theater subwoofers
en hun CSX257 heeft de beste woofer prijs/kwaliteit. Deze is geschikt voor bass reflex en gesloten box.
Audax heeft een mooie PR330MO en PR240MO (wordt niet langer gemaakt)
De audiom reeks van Focal is vrij duur
Scan speak maakt uitstekende drivers, ze zijn allemaal ten zeerste aanbevolen maar door de prijs/kwaliteit is het zeker niet de beste keus.
Beyma als je vermogen en kwalitait moet hebben voor een redelijk prijs.
Visaton heeft enkele TIW woofers maar die zijn van weinig waarde.

Dit laat natuurlijk nog veel vragen open zoals welke behuizing, enz...

Hoe ga je nu verder?

Hoe groot mogen de maximum afmetingen zijn?
Hoe extravagant mag het ontwerp zijn? Of hoe ambitieus?
Wat is je budget?
Afmetingen van de kamer, luister condities, plaats?

PS: heb je opgemerkt dat ik het nog niet heb gehad over welke muziek je wil spelen? De reden is dat goede luidsprekers alle muzieksoorten aankunnen.

Volgende tip:

De Pillar is werkelijk uitstekend.
Dit is een goedkope, grote transmissionline met een heel brede soundstage, maar hij heeft wel 6 Watt nodig vooraleer hij tot leven komt.
De "Schatteke" is een wolf in schaapskleren omdat hij voor zijn afmetingen verbazend is, maar hij is wel duurder dan de Pillar. Deze luidspreker is verkocht geweest aan opnamestudio's in België.
De Noah is het beste 4 weg systeem dat ik ooit heb gehad, maar het is wel duur. Dit is de andere luidspreker die mijn voorkeur verdient, omdat de Thiel & partner drivers uitblinken wanneer op de juiste manier toegepast worden.
De Daniella is de beste luidspreker voor zijn prijs en combineert elegantie met hoge gevoeligheid. De constante ruimte en tijd coherentie maakt van deze luidspreker een heel aangename ervaring.
De "panel" is een leuke ervaring maar ik vind wel dat de luidsprekers te groot zijn. Hij heeft wel een uitstekende imaging en veel air. Verder is er iets dat ontbreekt maar ik kan niet precies zeggen wat.
De Fabricio's zijn ook uitstekend, maar zien er nogal vreemd uit. Ze zijn echter wel goedkoop.
De humpfrey is het beste in zijn nieuwe vorm, met een super bas, diep, zuiver, droog en snel, super midrange , air is echte 3D (geen bril nodig), verbazend diep & breed, uitstekende details, en bovenal een fenomenale 97 dB/w/m. Met een 2A3 vormt hij een uitstekend duo. Hij is echter wel extreem ingewikkeld om te bouwen, en zonder de juiste drivers en filters werkt hij niet (door te proberen, en met wat hulp om de juiste configuratie te verkrijgen, had ik resultaat). Dit is hetgeen ik bereikt heb na 22 jaar spelen met hout en elektronica.
Merk op dat hij groot, leleijk en duur is, maar nu heb ik eindelijk mijn referentie.

Wat doet de Humpfrey uitblinken:

Horn loaded, maar alleen voor lage en hoge frequenties. De caviteit is afgestemd op 160 Hz als bovenste limiet. De studie van de ideale hoorn vorm draagt bij tot zijn uitstekende bass response.
De driver is een aangepast commercieel full range model met de nadruk op de originele specs die full range zijn en hoog gevoelig. De aanpassing die ik vroeg bestond uit meer bas en minder hoge tonen omdat je niet kan verwachten dat een grote massa microdetails kan reproduceren, zelfs niet met een grote magneet. Verder wou ik ook niet dat de compressie de bassen teveel zou beperken, er is alleen in de mid range juist voor de conus breekt in zijn resonantie bereik!
Verder heb ik nog een hoorn tweeter bijgevoegd voor het microdetail omdat dit door geen enkele full range gereproduceerd kan worden. Beeldt je het volgende in: een toon van 12 kHz bij een spanning van 50 mV RMS. Denk je dat bij dit vermogen de zware spreekspoel van een Lowther zal bewegen? Natuurlijk niet! De toon beweegt te snel naar voor en naar achter, en het vermogen is niet voldoende om ook maar iets in beweging te krijgen. Daarom gaat dit signaal verloren, zelfs bij het dubbele vermogen. Bij driemaal het vermogen zal de spreekspoel proberen te bewegen maar doet het zo traag dat de vervorming enorm is bij heel laag en heel hoog, en enkel een tweeter kan dit oplossen. Dit is de combinatie waar ik van droomde, dit is de referentie.

Ideale luistercondities:

Deze luidspreker geeft je, geplaatst in een speciale asymmetrische positie, stereo in bijna de volledige luisterzone.
De beste luisterhoogte is precies op oorhoogte wanneer je zit. Een beetje minder wanneer je rechtstaat maar dit toont aan dat de richtingsgevoeligheid van een treble hoorn niet te nadrukkelijk is.

Ik herontdek mijn platen met groot plezier. Sommige opnamen die vroeger uitstekend klonken zijn nu waardeloos omdat ik de toegevoegde echo's en andere effekten kan horen, en de microdetails tonen diskwijls verkeerd gemengde niveaus aan.
Nu kan ik ook de ongewenste geluiden van de studio horen, maar dat helpt om de sfeer van het opgenomen stuk opnieuw te creëren wanner het goed gedaan is.

En hoe zit het met electrostatische luidsprekers?
Deze zijn niet mijn ding alhoewel er uitstekende resultaten mee bereikt kunnen worden. Ik ben echter verliefd op buizenversterkers en deze hebben lasapparatuur nodig om goed te werken. (Een Krell is een uitstekend lasapparaat dat 60 Amp continue aankan (100 Amp piek)

Met vriendelijke groeten, Benny Glass

En bedankt voor uw geduld bij het lezen